Pamięta dźwięk sowieckich czołgów poruszających się po warszawskim bruku, gdy w 1968 roku jechały do Pragi, by pomóc „bratniemu narodowi”. Później opublikowała manifest prawdy o tym, jak cywile żyli między dwoma dyktatorami podczas II wojny światowej. Jedną z najbardziej znanych kobiet w polskiej nauce jest Aleksandra Hnatiuk, bardziej znana pod pseudonimem Ola Hnatiuk. Więcej o ciekawym życiu i drodze zawodowej warszawskiej naukowiec można przeczytać na stronie iwarsaw.eu.
Początek i rozwój kariery
Aleksandra Hnatiuk urodziła się 11 listopada 1961 roku w Warszawie. Tam dorastała w rodzinie etnicznego Ukraińca, a jej matka była Polką. Jej rodzina mieszkała w mieszkaniu o powierzchni około dziewiętnastu metrów kwadratowych. W wywiadzie udzielonym mediom przyszła słynna naukowiec wspomniała, że gdy była mała, jej rodzina nie mogła sobie pozwolić nawet na lodówkę, ponieważ brakowało im zarówno pieniędzy, jak i miejsca w domu. Jednocześnie dzieciństwo Hnatiuk było pełne bardzo dorosłych wyzwań. W czasach współczesnych Polka wspomina, jak latem 1968 roku usłyszała odgłosy pojazdów gąsienicowych poruszających się po chodniku za jej oknem. W tym czasie wojska radzieckie zmierzały w kierunku Pragi, aby utrzymać tam swoją władzę, ukrywając się za „pomocą bratniemu narodowi czeskiemu”. Pomimo trudności finansowych i wydarzeń historycznych, w których się znalazła, jej rodzice wychowali Aleksandrę tak, by kochała i szanowała innych ludzi.
Pochodząca ze stolicy Polski kobieta, już w szkole zainteresowała się językoznawstwem i dlatego rozpoczęła studia na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie studiowała filologię ukraińską i rosyjską. Po ukończeniu studiów licencjackich, a następnie magisterskich, została doktorem filologii. Następnie pracowała w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.
Na przełomie XX i XXI wieku zdobywała doświadczenie zawodowe na bazie Uniwersytetu Harvarda w ramach stypendium Szklara. Później pracowała jako radca kulturalno-naukowy w Ambasadzie RP na Ukrainie.
Jesienią 2010 roku Aleksandra Hnatiuk dołączyła do organizacji polsko-ukraińskiego programu wymiany studentów do głównych instytucji edukacyjnych w swoich krajach.
Działalność naukowa i nagrody
Warszawska uczona jest członkiem szeregu odpowiednich stowarzyszeń, takich jak: Polska Akademia Nauk, Biuro Międzynarodowe Międzynarodowego Stowarzyszenia Ukrainoznawców, Rada Naukowa Instytutu Slawistyki PAN, Rada Redakcyjna serii wydawniczej „Współczesna Literatura Ukraińska” i inne.
Kiedyś kierowała nawet projektem, w ramach którego publikowane były prace poświęcone badaniu kultury narodowej Ukrainy pod nazwą „Współczesna literatura ukraińska”.
Od 2004 roku Polka jest doktorem habilitowanym, dzięki napisanej z sukcesem monografii „Pożegnanie z imperium. Ukraińskie debaty o tożsamości”. Praca ta ma dziś wielu wielbicieli i jest uważana za jedno z najlepszych dzieł Hnatiuk. Praca ta przyniosła jej Nagrodę im. Jerzego Giedroycia i “Przeglądu Wschodniego”. Opisuje w niej historię kształtowania się ukraińskiej tożsamości od początku niepodległości Ukrainy. Polska profesor nauk zorganizowała i sklasyfikowała debatę wśród ukraińskich intelektualistów, skupiając się na płaszczyźnie kulturowej, a nie na walkach politycznych.
Oprócz wspomnianego opracowania warto zwrócić uwagę także na inne prace w bogatej monografii Hnatiuk, na przykład: „Bunt pokolenia. Rozmowy z intelektualistami ukraińskimi”, „Dialog polsko-ukraiński: czasopismo KULTURA i jego dziedzictwo. Z okazji stulecia Jerzego Giedroycia”, „Odwaga i strach”. W tej ostatniej pracy autorka naświetliła atmosferę II wojny światowej poprzez historię lwowskiej inteligencji, wypełnionej wówczas Ukraińcami, Polakami i Żydami. W tym czasie te ostatnie narody znalazły się między dwoma ogniami: dyktaturą Stalina z jednej strony i gettem Hitlera z drugiej.
