Jest artystą uznawanym za autorytet w świecie malarstwa. O jego twórczości pisali ważni krytycy i znawcy sztuki. Jednak dopiero po ponad pół wieku jego twórczość została doceniona. Dopiero wtedy eksperci zbadali jego trudne życie i opisali jego złożoną twórczość – pisze strona iwarsaw.eu. Dowiedz więcej o warszawskim pianiście i kompozytorze Władysławie Szpilmanie.
Biografia
Urodził się 17 kwietnia 1898 r. we Lwowie. Po zmianie nazwiska na Marek Włodarski podczas okupacji niemieckiej, zmienił również datę urodzenia na 1903. Jego ojciec był kantorem synagogi „Złota Róża”. Henryk studiował malarstwo wraz z kilkoma innymi przyszłymi członkami grupy „artes” w prywatnej Wolnej Akademii Sztuk Pięknych Leonarda Podhorodeckiego. Studiował również w Państwowej Szkole Przemysłowej we Lwowie w pracowni Kazimierza Sichulskiego. W 1924 roku wraz z Jerzym Janiszem wyjechał do Wiednia, a następnie do Paryża, gdzie studiował w Akademii Nowoczesnej Fernanda Legera. To właśnie w Paryżu poznał innych wybitnych artystów, takich jak André Breton i André Masson. Zmarł w Warszawie w 1960 roku. Marek Włodarski był artystą, który zmieniał stare i uproszczone sposoby myślenia o polskiej sztuce XX wieku. Artysta był Polakiem, Żydem, lwowianinem i warszawiakiem.
Działalność twórcza
Artysta zadebiutował w 1927 roku w galerii Jana Śliwińskiego. Później wraz z Otto Hahnem zorganizował wystawę „Sztuka Prymitywów”. Swoje prace wystawiał również w Paryżu. Po powrocie do Lwowa na początku 1930 roku Streng dołączył do stowarzyszenia artystów “artes”, stworzonego przez jego przyjaciół i stał się jednym z jego najbardziej aktywnych członków. Do stowarzyszenia należeli artyści żydowscy, polscy i ukraińscy: Ludwik Lille, Otto Hahn, Alexandre Riemer, Margit Reich-Sielska, Roman Sielski, Aleksander Krzywobłocki, Mieczysław Wysocki, Jerzy Janisz, Heinrich Lauterbach, Ludwik Tyrowicz i Tadeusz Wojciechowski. W większości wszyscy oni otrzymali wysokiej jakości wykształcenie artystyczne w najlepszych europejskich pracowniach malarskich. Przekonania programowe artystów stowarzyszenia były całkowicie awangardowe dla Lwowa tego okresu, ale wielonarodowy skład artystów był charakterystycznym zjawiskiem środowiska kulturalnego Galicji w okresie międzywojennym.
Również w latach 1930-tych poznał Brunona Schulza i został powołany do wojska. Unikając niewoli trafił do Lwowa. Podczas okupacji niemieckiej w 1941 roku artysta trafił do obozu janowskiego, a po ucieczce przez dwa lata ukrywał się w mieszkaniu swojej przyszłej żony Janiny Brosh. W tym czasie zmienił dokumenty na nazwisko Marek Włodarski i podmienił podpisy na innych swoich pracach, które udało mu się wywieźć do Warszawy. Po przeprowadzce Marek Włodarski został aresztowany przez nazistów i trafił do obozu w Stutthofie. Po II wojnie światowej mieszkał w Warszawie i wykładał na Akademii Sztuk Pięknych. Brał udział w kluczowych dla polskiej sztuki nowoczesnej wystawach, w tym w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w 1949 roku oraz w polskim pawilonie na Biennale w Wenecji w 1956 roku.
W jego wczesnych pracach można zauważyć wpływy kubizmu. Wśród wojennych prac artysty znajduje się cykl graficzny poświęcony codziennemu życiu więźniów obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Powojenna twórczość Marka Włodarskiego skłania się ku abstrakcji.
W 2019 roku Piotr Słodkowski opublikował książkę “Modernizm żydowsko-polski. Henryk Streng/Marek Włodarski a historia sztuki”. Zmieniła ona diametralnie postrzeganie artysty jako czołowego przedstawiciela awangardy. W 2021 roku Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zorganizowało wystawę opartą na tych badaniach. Jej kuratorem był Piotr Słodkowski.
Ilustracje do książek
W okresie międzywojennym artysta poznał pisarkę, filozofkę, publicystkę i poetkę Debora Vogel i na początku lat 1930-tych stworzył kilka cykli ilustracji do jej książek. Przedwojenne wydania książek Debory Vogel uznawane są przez ekspertów za antykwaryczne rarytasy. Wiadomo, że jeden z egzemplarzy przedwojennego wydania “Tog Figurn” z ilustracjami Marka Włodarskiego znajduje się w Muzeum Sztuki Żydowskiej w Paryżu.
Ilustracje artysty do prozy Debory Vogel dzielą się na trzy rodzaje:
- pejzaże miejskie
- martwe natury;
- kompozycje surrealistyczne.
W większości ilustracji temat rozdziału książki, jej motywy przewodnie, są zademonstrowane w tematach rysunków. Dotyczy to wszystkich innych motywów: twarzy kobiecych, fryzjerów, bezrobotnych czy robotników fabrycznych, napisów na murach miejskich itp. Grafiki Marka wykazują szereg cech charakterystycznych dla twórczości wszystkich artystów grupy „artes”: wyodrębnienie symbolicznej płaszczyzny rzeczywistości, hiperbolizacja symboli, formy sylwetowe. O znaczeniu ilustracji artysty decyduje nie tylko treść rozdziałów, ale także ogólny nastrój książki – nerwowe i metaforyczne zwierciadło epoki, w którym pisarz i artysta uchwycili charakterystyczne dla niej nastroje. Niestety, najlepszy katalog dzieł artysty został wydany w czasach, gdy nawet najwyższej jakości druk nie oddawał specyfiki malarstwa. Dlatego znaczna część kolorowych obrazów została wydrukowana w czerni i bieli.