Czy odwiedzając muzea i inne miejsca historyczne zastanawiałeś się kiedyś, w jaki sposób znaleziono i odkryto wszystkie najcenniejsze eksponaty, z pomocą których nasi współcześni mają możliwość zgłębiania historii i poznawania życia naszych przodków? Istotną rolę w największych odkryciach archeologicznych odegrał Kazimierz Michałowski, ukraińsko-polski nubiolog i historyk sztuki, archeolog i egiptolog. Nie bez powodu nazywany jest polskim Indiana Jonesem. W rzeczywistości Kazimierz Michałowski jest twórcą nubiologii, czyli nauki o historycznym regionie Nubii, pisze iwarsaw.eu. Choć naukowiec pochodził z Ukrainy, znaczną część swojego życia spędził w Warszawie, gdzie do dziś można oglądać najcenniejsze wyniki jego badań i wykopalisk.
Zapraszamy do zanurzenia się w niesamowitej atmosferze badań i wykopalisk archeologicznych, przy okazji poznając biografię najsłynniejszego naukowca w tej dziedzinie, Kazimierza Michałowskiego.
Kazimierz Michałowski: informacje biograficzne
Czy wiesz, że Kazimierz Michałowski niemal w pojedynkę stworzył i zapełnił wystawę w warszawskim Muzeum Narodowym? To on dokonał największych odkryć XX wieku i poczynił ogromne starania o zachowanie starożytnych zabytków. Mimo tak wielkich osiągnięć, nazwisko Kazimierza Michałowskiego pozostaje nieznane wielu współczesnym.
Chociaż jest on bardziej znany w Polsce, urodził się i spędził znaczną część swojego życia w Ukrainie. Urodzony 14 grudnia 1901 r. w Tarnopolu w Ukrainie, Kazimierz Michałowski uczył się w miejscowym gimnazjum, a następnie wstąpił na Wydział Filozoficzny Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im.
Lata studenckie były dla przyszłego uczonego wyjątkowe. Ze względu na wojnę polsko-ukraińską jakość kształcenia na uniwersytecie była daleka od wysokiej. Sam Kazimierz Michałowski był sumiennym studentem, ponieważ od dzieciństwa pod wpływem swojego dziadka interesował się naukami ścisłymi. Szczególne wrażenie na młodym studencie robiły seminaria z historii sztuki.
Studia na uniwersytecie nie ograniczały podróży Michałowskiego — to właśnie w tym okresie odkrywał świat i odwiedził wiele europejskich krajów. W każdym kraju Kazimierz Michałowski szukał dla siebie tego, co najciekawsze. A najbardziej fascynujące były dla niego muzea, w których przechowywano najwybitniejsze znaleziska archeologiczne.
Wzloty i upadki Michałowskiego
Kazimierz Michałowski w podróży spędził prawie rok. Po powrocie do Lwowa pełen inspiracji i nowych doświadczeń przyszły archeolog był szczególnie zainteresowany studiowaniem historii sztuki. Wtedy jednak być może po raz pierwszy w życiu odczuł krytykę dość renomowanego nauczyciela, który uważał, że jego podróże tylko przeszkadzają mu we właściwej nauce. Do dziś niewiele wiadomo o tym, jaki dokładnie był Kazimierz Michałowski w czasach studenckich. Wiadomo jednak, że to nieporozumienie z nauczycielem wstrząsnęło młodym naukowcem do głębi. Czy to sprawiło, że Michałowski się poddał i nie kontynuował studiów? Oczywiście, że nie. Kazimierz Michałowski zawsze był ambitny i obiecujący i dokładnie wiedział, co chce w życiu osiągnąć. Nawiasem mówiąc, wkrótce sam Kazimierz Michałowski zostanie nauczycielem i dołoży wszelkich starań, aby dać uczniom możliwość studiowania i podróżowania po świecie.
Kariera akademicka Michałowskiego
Po ukończeniu studiów Kazimierz Michałowski rozpoczął pracę na macierzystej uczelni jako asystent, a następnie profesor nadzwyczajny. W tym samym czasie Kazimierz Michałowski wyjechał na wykopaliska do Grecji, po których z sukcesem obronił pracę doktorską i uzyskał habilitację. Te ważne wydarzenia w życiu Michałowskiego zbiegły się z rewolucją majową w Warszawie, która dotknęła również Lwów. Wówczas Kazimierz Michałowski zdał sobie sprawę, że aby zrealizować swoje plany i dokonać nowych odkryć, musi opuścić Lwów.
Mając doktorat honoris causa z archeologii klasycznej, Kazimierz Michałowski nie przerwał studiów. Otrzymawszy stypendium, wyjechał do Berlina, gdzie zaczął dokładniej studiować kulturę niemiecką. W stolicy Niemiec Kazimierz Michałowski rozpoczął studia na Wydziale Archeologii Uniwersytetu Berlińskiego, a jednocześnie uczęszczał na wykłady najsłynniejszych naukowców.
Przeprowadzka do Polski i pierwsza misja do Edfu
W latach trzydziestych XX wieku Kazimierz Michałowski przeniósł się do Polski, osiadł w Warszawie i został kierownikiem Katedry Archeologii Klasycznej na stołecznym uniwersytecie. Jego nowa pozycja oraz ogromna wiedza i doświadczenie pozwoliły mu rozpocząć własne badania. Nie był on jednak zainteresowany studiowaniem archeologii w muzeach czy bibliotekach: chciał samodzielnie wzbogacić światową kolekcję znalezisk archeologicznych. Wtedy właśnie zdecydował się wyruszyć na swoją pierwszą wyprawę do Egiptu. Pierwsza misja do Edfu była niezwykle owocna i udana i natychmiast przyciągnęła uwagę społeczności naukowej z całego świata.
Podczas swojej pierwszej misji Kazimierz Michałowski wykazał się talentem mentorskim. W Edfu wszystkie prace badawcze odbywały się na terenie nekropolii faraonów i starożytnych stanowisk. Jego zespołowi udało się zebrać pokaźną liczbę zabytków i niezwykle cennych okazów, które później utworzyły osobną kolekcję w galerii sztuki starożytnej Muzeum Narodowego w Warszawie.
Życie i praca w Warszawie
Gdy warszawski naukowiec przebywał na wykopaliskach, wybuchła II wojna światowa. Wtedy Michałowski postanowił przerwać działalność naukową i wstąpić do wojska. We wrześniu 1939 roku został porucznikiem rezerwy i znalazł się na pierwszej linii obrony. Nawet w obozie wojskowym Kazimierz Michałowski prowadził wykłady z archeologii i egiptologii.
Po II wojnie światowej Kazimierz Michałowski powrócił do Warszawy, gdzie został odznaczony srebrnym krzyżem Virtuti Militari. Przez cały ten czas instytucje amerykańskie i europejskie proponowały Michałowskiemu współpracę i znacznie korzystniejsze warunki pracy. Na przykład Francja chciała nawet zorganizować dla niego prywatny odrzutowiec, aby mógł zostać kierownikiem katedry uniwersyteckiej.
Po powrocie do zmęczonej i zniszczonej wojną Warszawy, Kazimierz Michałowski postanowił pozostać w stolicy i w miarę możliwości przyczynić się do odbudowy miasta. Swoje badania mógł wznowić dopiero w 1956 roku.
Po wielkim sukcesie misji w Edfu Kazimierz Michałowski zdecydował się kontynuować wykopaliska archeologiczne na Krymie wraz ze swoimi radzieckimi kolegami. W lipcu 1956 r. grupa polskich archeologów rozpoczęła misję badawczą w Myrmekjonie. Efektem szeroko zakrojonych wykopalisk była winiarnia z okresu hellenistycznego wraz z fragmentami budynków mieszkalnych. Wszystkie znaleziska zostały przewiezione do Warszawy, gdzie można je oglądać do dziś.
Uznanie i osiągnięcia
W trakcie swojej kariery naukowej i badawczej Kazimierz Michałowski prowadził wykopaliska m.in. w Egipcie, na Krymie, w Syrii, Sudanie, na Cyprze i w Iraku. Jego znaleziska i odkrycia są niezwykle cenne. Do najcenniejszych wykopalisk Michałowskiego należy grobowiec faraona Thutmose III, skarby jubilerskie i pieniężne, ceramika oraz stele grobowe, które stały się podstawą warszawskiego Muzeum Starożytności.
Kazimierz Michałowski został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami za wybitne osiągnięcia naukowe i wkład w rozwój polskiej kultury. Jego nazwisko zawsze będzie kojarzone z największymi odkryciami starożytności, które zmieniły wyobrażenia współczesnych o życiu naszych przodków.