{"id":25394,"date":"2026-07-13T19:04:42","date_gmt":"2026-07-13T17:04:42","guid":{"rendered":"https:\/\/iwarsaw.eu\/?p=25394"},"modified":"2026-07-13T19:14:11","modified_gmt":"2026-07-13T17:14:11","slug":"ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej","title":{"rendered":"Ewolucja warszawskich murali: jak rysunki na \u015bcianach sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury miejskiej"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Malowid\u0142a na \u015bcianach warszawskich budynk\u00f3w mog\u0105 opowiedzie\u0107 o historii miasta nie mniej ni\u017c <a href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-galeria-faras-najciekawsze-fakty-o-warszawskim-muzeum-archeologicznym\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-galeria-faras-najciekawsze-fakty-o-warszawskim-muzeum-archeologicznym\">muzea<\/a> i archiwa. Sto\u0142eczne murale na przestrzeni dziesi\u0119cioleci przesz\u0142y drog\u0119 od kontrolowanej przez pa\u0144stwo reklamy do jednego z najbardziej wyrazistych przejaw\u00f3w sztuki ulicznej. Zdobi\u0105 osiedla mieszkaniowe, przypominaj\u0105 o wa\u017cnych wydarzeniach historycznych, zwracaj\u0105 uwag\u0119 na problemy spo\u0142eczne i ekologiczne, a tak\u017ce cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 atrakcjami turystycznymi. W tym artykule na <a href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\">iwarsaw.eu<\/a> przeczytasz o tym, jak warszawskie murale zmienia\u0142y si\u0119 wraz z miastem, ewoluuj\u0105c z reklamowych malowide\u0142 w <strong>kluczowy element to\u017csamo\u015bci kulturowej<\/strong> polskiej stolicy.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a5587c287a9f\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a5587c287a9f\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej\/#Jak_reklama_wielkoformatowa_zmienila_oblicze_Warszawy\" >Jak reklama wielkoformatowa zmieni\u0142a oblicze Warszawy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej\/#Lata_90_od_murali_panstwowych_do_graffiti_i_chaosu_reklamowego\" >Lata 90.: od murali pa\u0144stwowych do graffiti i chaosu reklamowego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej\/#Od_nielegalnego_graffiti_do_arcydziel_malarstwa_sciennego\" >Od nielegalnego graffiti do arcydzie\u0142 malarstwa \u015bciennego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-25394-ewolucja-warszawskich-murali-jak-rysunki-na-scianach-staly-sie-czescia-kultury-miejskiej\/#Warszawskie_murale_ktore_niosa_korzysc_miastu\" >Warszawskie murale, kt\u00f3re nios\u0105 korzy\u015b\u0107 miastu<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_reklama_wielkoformatowa_zmienila_oblicze_Warszawy\"><\/span>Jak reklama wielkoformatowa zmieni\u0142a oblicze Warszawy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze wielkie malowid\u0142a na \u015bcianach Warszawy pojawi\u0142y si\u0119 jeszcze w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL). Nazywano je wtedy reklam\u0105 wielkoformatow\u0105. W powojennym mie\u015bcie masowo powstawa\u0142y nowe budynki, a ich \u015blepe \u015bciany stawa\u0142y si\u0119 p\u0142\u00f3tnem dla imponuj\u0105cych kompozycji. Te nie tylko reklamowa\u0142y pa\u0144stwowe przedsi\u0119biorstwa, ale te\u017c kszta\u0142towa\u0142y nowy wizerunek stolicy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie projekty i gotowe realizacje podlega\u0142y \u015bcis\u0142ej cenzurze pa\u0144stwowej. G\u0142\u00f3wnym wykonawc\u0105 i monopolist\u0105 by\u0142a Pracownia Sztuk Plastycznych (PSP). Do tworzenia projekt\u00f3w anga\u017cowano profesjonalnych artyst\u00f3w grafik\u00f3w, w tym wybitnych przedstawicieli s\u0142ynnej <strong>Polskiej Szko\u0142y Plakatu<\/strong>. Dzi\u0119ki temu murale reklamowe z czas\u00f3w PRL-u wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 wysok\u0105 warto\u015bci\u0105 artystyczn\u0105 i niebanalnymi rozwi\u0105zaniami kompozycyjnymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zleceniodawcami tych monumentalnych dzie\u0142 by\u0142y wy\u0142\u0105cznie pa\u0144stwowe przedsi\u0119biorstwa oraz instytucje finansowe o pozycji monopolist\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>PKO BP (Powszechna Kasa Oszcz\u0119dno\u015bci) \u2013 g\u0142\u00f3wny bank w kraju, kt\u00f3rego geometryczne murale zach\u0119ca\u0142y obywateli do oszcz\u0119dzania pieni\u0119dzy;<\/li>\n\n\n\n<li>Pewex \u2013 kultowa sie\u0107 sklep\u00f3w eksportu wewn\u0119trznego, gdzie deficytowe towary z Zachodu mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 za dewizy lub bony towarowe;<\/li>\n\n\n\n<li>Totalizator Sportowy \u2013 pa\u0144stwowy organizator loterii;<\/li>\n\n\n\n<li>Foton i Unitra \u2013 giganci socjalistycznego przemys\u0142u fotograficznego oraz elektroniki u\u017cytkowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119cej autentycznych murali z okresu PRL-u zachowa\u0142o si\u0119 na Pradze-P\u00f3\u0142noc. \u015alady dawnych reklam \u015bciennych mo\u017cna zobaczy\u0107 m.in. przy <a href=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-historia-najwazniejszych-warszawskich-ulic\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsaw-future.eu\/pl\/eternal-historia-najwazniejszych-warszawskich-ulic\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ulicach<\/a> Targowej, Z\u0105bkowskiej i Brzeskiej. Dzielnica ta ucierpia\u0142a najmniej podczas II wojny \u015bwiatowej. Dzi\u0119ki temu przetrwa\u0142y tam dziesi\u0105tki starych kamienic z idealnymi do malowania, pustymi \u015bcianami szczytowymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do tworzenia murali u\u017cywano niezwykle trwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w i technologii. Farby krzemianowe i emulsje elewacyjne o niskiej elastyczno\u015bci g\u0142\u0119boko wnika\u0142y w tynk. To w\u0142a\u015bnie pozwoli\u0142o im przetrwa\u0107 dekady zaniedba\u0144. Z czasem te reklamy z epoki PRL-u zosta\u0142y uznane za zabytki designu i architektury. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich doczeka\u0142a si\u0119 renowacji, w tym kultowe murale \u201eFoton\u201d i \u201eJubiler\u201d przy ul. Targowej 15.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"1066\" src=\"https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-3.jpeg\" alt=\"Mural przy ulicy Zamoyskiego 29\" class=\"wp-image-25376\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-3.jpeg 1600w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-3-300x200.jpeg 300w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-3-768x512.jpeg 768w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-3-1536x1023.jpeg 1536w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-3-696x464.jpeg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mural przy ul. Zamoyskiego 29. Fot. Micha\u0142 Dziurkowski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lata_90_od_murali_panstwowych_do_graffiti_i_chaosu_reklamowego\"><\/span>Lata 90.: od murali pa\u0144stwowych do graffiti i chaosu reklamowego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po upadku komunizmu w 1989 roku Warszawa zacz\u0119\u0142a si\u0119 b\u0142yskawicznie zmienia\u0107. Wraz z systemem politycznym transformacj\u0119 przeszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c krajobraz miasta. Pa\u0144stwowe murale stopniowo znika\u0142y, a ich miejsce zajmowa\u0142y komercyjne reklamy oraz pierwsze nielegalne graffiti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na pocz\u0105tku lat 90. fasady budynk\u00f3w zosta\u0142y masowo zas\u0142oni\u0119te wielkimi banerami, billboardami i konstrukcjami reklamowymi mi\u0119dzynarodowych marek. Dla w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci by\u0142o to \u0142atwe \u017ar\u00f3d\u0142o dochodu. Niestety, przestrze\u0144 miejska szybko zamieni\u0142a si\u0119 w chaotyczny g\u0105szcz szyld\u00f3w, wypieraj\u0105c historyczne malowid\u0142a \u015bcienne. Wiele unikalnych murali z czas\u00f3w PRL-u zosta\u0142o w\u00f3wczas zamalowanych lub bezpowrotnie ukrytych pod stela\u017cami reklamowymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00f3wnolegle w Warszawie rodzi\u0142a si\u0119 nowa kultura strefy ulicznej. Pod wp\u0142ywem zachodnich trend\u00f3w graffiti m\u0142odzi ludzie zacz\u0119li zostawia\u0107 na \u015bcianach swoje pierwsze autorskie podpisy (tagi) i rysunki. Najcz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 one wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w kolejowych, w przej\u015bciach podziemnych oraz na terenach opuszczonych fabryk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla tw\u00f3rc\u00f3w nie by\u0142o to zwyk\u0142e hobby ani ch\u0119\u0107 upi\u0119kszenia miasta na si\u0142\u0119. Nielegalne graffiti stanowi\u0142o <strong>form\u0119 buntu i ekspresji<\/strong> oraz pr\u00f3b\u0119 odzyskania przestrzeni publicznej, coraz bardziej zdominowanej przez komercj\u0119. Tamten okres okaza\u0142 si\u0119 kluczowy dla rozwoju warszawskiego street artu, k\u0142ad\u0105c fundamenty pod narodziny wielkoformatowych dzie\u0142, kt\u00f3re dzi\u015b uchodz\u0105 za dum\u0119 stolicy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1500\" height=\"1001\" src=\"https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-4.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-25379\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-4.jpeg 1500w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-4-300x200.jpeg 300w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-4-768x513.jpeg 768w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-4-696x464.jpeg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_nielegalnego_graffiti_do_arcydziel_malarstwa_sciennego\"><\/span>Od nielegalnego graffiti do arcydzie\u0142 malarstwa \u015bciennego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pod koniec lat 2000. podej\u015bcie do sztuki ulicznej w Warszawie uleg\u0142o diametralnej zmianie. Zamiast walczy\u0107 z dzikimi napisami, w\u0142adze miasta postanowi\u0142y udost\u0119pni\u0107 \u015bciany budynk\u00f3w na profesjonalne projekty artystyczne. Dzi\u0119ki temu wielkoformatowe malowid\u0142a przesta\u0142y by\u0107 kojarzone z wandalizmem i sta\u0142y si\u0119 <strong>nowoczesnym narz\u0119dziem rewitalizacji przestrzeni miejskiej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kluczow\u0105 rol\u0119 w tym procesie odegra\u0142 mi\u0119dzynarodowy <a href=\"https:\/\/warsawski.eu\/pl\/eternal-4690-najpopularniejsze-festiwale-w-warszawie-top-5-corocznych-wydarzen\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/warsawski.eu\/pl\/eternal-4690-najpopularniejsze-festiwale-w-warszawie-top-5-corocznych-wydarzen\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">festiwal<\/a> Street Art Doping, zainaugurowany w 2009 roku. Dzi\u0119ki temu wydarzeniu do Warszawy zjechali cenieni arty\u015bci z ca\u0142ego \u015bwiata:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>W\u0142och Blu stworzy\u0142 monumentalne dzie\u0142a o tematyce antywojennej i spo\u0142ecznej;<\/li>\n\n\n\n<li>Belg ROA ozdobi\u0142 \u015bciany swoimi charakterystycznymi, czarno-bia\u0142ymi wizerunkami zwierz\u0105t;<\/li>\n\n\n\n<li>Hiszpan Aryz pokry\u0142 fasady gigantycznymi kompozycjami w pastelowych barwach.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u0119ki tego typu przedsi\u0119wzi\u0119ciom Warszawa zyska\u0142a miano jednego z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w europejskiego malarstwa wielkoformatowego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Murale sta\u0142y si\u0119 tak\u017ce elementem o\u017cywiania kolejnych dzielnic. Nowe dzie\u0142a powstawa\u0142y na elewacjach dawnych budynk\u00f3w przemys\u0142owych na Woli oraz na kamienicach praskich, pomagaj\u0105c odmieni\u0107 charakter tych miejsc i uczyni\u0107 je bardziej przyjaznymi dla mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najbardziej unikalnych projekt\u00f3w sta\u0142a si\u0119 Galeria Tybeta\u0144ska na Woli. W 2009 roku przestrze\u0144 pod estakad\u0105 kolejow\u0105 przy rondzie Tybetu oficjalnie oddano w r\u0119ce artyst\u00f3w. Od tamtej pory regularnie powstaj\u0105 tam nowe prace poruszaj\u0105ce kwestie praw cz\u0142owieka i wolno\u015bci s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Innym wa\u017cnym punktem na mapie warszawskiego street artu sta\u0142 si\u0119 Ursyn\u00f3w. Na elewacjach blok\u00f3w z wielkiej p\u0142yty pojawi\u0142y si\u0119 murale nawi\u0105zuj\u0105ce do polskiej kultury, wa\u017cnych postaci historycznych czy kultowego serialu \u201eAlternatywy 4\u201d, kt\u00f3ry by\u0142 kr\u0119cony w\u0142a\u015bnie w tej dzielnicy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To podej\u015bcie pokaza\u0142o, \u017ce murale nie tylko dekoruj\u0105 stolic\u0119, ale staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 jej to\u017csamo\u015bci kulturowej i magnesem na turyst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1720\" height=\"1146\" src=\"https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-5.jpeg\" alt=\"Mural Alternatywy 4\" class=\"wp-image-25382\" srcset=\"https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-5.jpeg 1720w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-5-300x200.jpeg 300w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-5-768x512.jpeg 768w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-5-1536x1023.jpeg 1536w, https:\/\/cdn.iwarsaw.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/2026\/07\/image-5-696x464.jpeg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1720px) 100vw, 1720px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mural po\u015bwi\u0119cony serialowi \u201eAlternatywy 4\u201d. Fot. Jakub Kami\u0144ski\/East News<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Warszawskie_murale_ktore_niosa_korzysc_miastu\"><\/span>Warszawskie murale, kt\u00f3re nios\u0105 korzy\u015b\u0107 miastu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W latach 2020. warszawskie murale zyska\u0142y zupe\u0142nie nowy wymiar. Ju\u017c nie tylko zdobi\u0105 \u015bciany, ale te\u017c czynnie wspieraj\u0105 walk\u0119 z zanieczyszczeniem powietrza i reaguj\u0105 na bie\u017c\u0105ce kryzysy. Wiele z tych projekt\u00f3w powstaje we wsp\u00f3\u0142pracy z urz\u0119dem miasta, ruchami ekologicznymi i organizacjami pozarz\u0105dowymi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najbardziej innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 s\u0105 tzw. <strong>murale antysmogowe<\/strong>. Do ich malowania u\u017cywa si\u0119 specjalnych farb z dodatkiem dwutlenku tytanu. Pod wp\u0142ywem promieni s\u0142onecznych substancja ta inicjuje proces fotokatalizy, kt\u00f3ry neutralizuje zanieczyszczenia w powietrzu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak to dzia\u0142a w praktyce? M\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, pomalowana \u015bciana zachowuje si\u0119 jak filtr powietrza. Gdy padaj\u0105 na ni\u0105 promienie s\u0142oneczne, rozbija ona szkodliwe tlenki azotu (pochodz\u0105ce g\u0142\u00f3wnie ze spalin samochodowych) na bezpieczne dla zdrowia zwi\u0105zki. Nast\u0119pnie deszcz po prostu sp\u0142ukuje je z elewacji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oczywi\u015bcie pojedyncze malowid\u0142o nie rozwi\u0105\u017ce problemu smogu w metropolii. Jednak wielkopowierzchniowe realizacje potrafi\u0105 znacz\u0105co obni\u017cy\u0107 st\u0119\u017cenie toksyn w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie ruchliwych arterii. Eksperci szacuj\u0105, \u017ce mural antysmogowy o powierzchni oko\u0142o 500 metr\u00f3w kwadratowych filtruje powietrze tak efektywnie, jak <strong>kilkaset drzew<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awietnym tego przyk\u0142adem jest eko-mural przy stacji metra Politechnika. Nie tylko urozmaica on miejski krajobraz, ale te\u017c aktywnie poch\u0142ania zanieczyszczenia w jednym z najbardziej zat\u0142oczonych punkt\u00f3w komunikacyjnych Warszawy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warszawskie murale przeby\u0142y d\u0142ug\u0105 drog\u0119 \u2013 od narz\u0119dzia propagandy i reklamy z czas\u00f3w minionego ustroju do kluczowego elementu to\u017csamo\u015bci miasta. Nie tylko upi\u0119kszaj\u0105 one polsk\u0105 stolic\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c ocalaj\u0105 od zapomnienia histori\u0119, poruszaj\u0105 wa\u017cne tematy spo\u0142eczne i pokazuj\u0105, jak sztuka potrafi pozytywnie przekszta\u0142ca\u0107 miejsk\u0105 tkank\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Malowid\u0142a na \u015bcianach warszawskich budynk\u00f3w mog\u0105 opowiedzie\u0107 o historii miasta nie mniej ni\u017c muzea i archiwa. Sto\u0142eczne murale na przestrzeni dziesi\u0119cioleci przesz\u0142y drog\u0119 od kontrolowanej przez pa\u0144stwo reklamy do jednego z najbardziej wyrazistych przejaw\u00f3w sztuki ulicznej. Zdobi\u0105 osiedla mieszkaniowe, przypominaj\u0105 o wa\u017cnych wydarzeniach historycznych, zwracaj\u0105 uwag\u0119 na problemy spo\u0142eczne i ekologiczne, a tak\u017ce cz\u0119sto staj\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":506,"featured_media":25374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4822],"tags":[9093,9090,9086,9089,8424,9091,9085,9088,9094,9082,9083,9092,9087,9084],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[83],"class_list":["post-25394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cultural","tag-ekologia-warszawa","tag-festiwal-street-art-doping","tag-galeria-tybetanska","tag-graffiti-warszawa","tag-historia-warszawy","tag-kultura-polska","tag-murale-antysmogowe","tag-praga-polnoc","tag-reklama-w-prl","tag-street-art-warszawa","tag-sztuka-uliczna-polska","tag-turystyka-warszawa","tag-ursynow-murale","tag-warszawskie-murale","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-longread-short"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/506"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25395,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25394\/revisions\/25395"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25394"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=25394"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=25394"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=25394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}