{"id":15442,"date":"2024-06-02T00:01:20","date_gmt":"2024-06-01T22:01:20","guid":{"rendered":"https:\/\/iwarsaw.eu\/?p=15442"},"modified":"2024-06-02T00:01:34","modified_gmt":"2024-06-01T22:01:34","slug":"historia-warszawskiego-lalkarza-jordaki-kuparentki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-historia-warszawskiego-lalkarza-jordaki-kuparentki","title":{"rendered":"Historia warszawskiego lalkarza Jordaki Kuparentki"},"content":{"rendered":"\n

Dla wielu os\u00f3b historia Jordakiego Kuparentki jest nieznana, pisze iwarsaw.eu<\/a>. Z urodzenia Rumun, a z wyboru warszawiak, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 prawdziwym wynalazc\u0105 i lalkarzem. W tym artykule opowiemy wi\u0119cej o jego pracy. <\/p>\n\n\n\n

Pochodzenie<\/h2>\n\n\n\n

Jordaki Kuparentko urodzi\u0142 si\u0119 w 1784 roku w szlacheckiej rodzinie w pobli\u017cu rumu\u0144skiego miasta Jassy. Wiadomo, \u017ce gdy mia\u0142 pi\u0119tna\u015bcie lat, w wyniku konfliktu z rodzicami uciek\u0142 z domu. Szybko dor\u00f3s\u0142szy, Jordaki by\u0142 zmuszony i\u015b\u0107 do pracy, aby zarobi\u0107 na \u017cycie. Tak zosta\u0142 scenografem w lokalnym teatrze i tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 jego niesamowita historia.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XIX wieku Jordaki przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy. Sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe dzi\u0119ki temu, \u017ce do\u0142\u0105czy\u0142 do trupy cyrkowej Jana Koltera, kt\u00f3ra odbywa\u0142a tourn\u00e9e po Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Jego kariera cyrkowa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 jednak do\u015b\u0107 szybko z powodu wypadku \u2014 Kuparentko z\u0142ama\u0142 nog\u0119 i nie by\u0142 w stanie wykonywa\u0107 akrobacji.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wna dzia\u0142alno\u015b\u0107 <\/h2>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XIX wieku aeronautyka by\u0142a wci\u0105\u017c nowym i bardzo ekscytuj\u0105cym zjawiskiem. Jordaki r\u00f3wnie\u017c interesowa\u0142 si\u0119 t\u0105 dziedzin\u0105. Pierwszy lot Kuparentki odby\u0142 w 1806 roku w Warszawie. By\u0142y akrobata samodzielnie wykona\u0142 balon ze sklejonych plakat\u00f3w teatralnych. Podczas podr\u00f3\u017cy balon zapali\u0142 si\u0119 w niebie, wi\u0119c m\u0119\u017cczyzna musia\u0142 ucieka\u0107 skokiem ze spadochronem, r\u00f3wnie\u017c w\u0142asnej konstrukcji. Jordaki wzbi\u0142 si\u0119 w przestworza po raz drugi w tym samym roku, ale w Wilnie. Tym razem balon zosta\u0142 wykonany z papieru, a sam lot przebieg\u0142 bez \u017cadnych komplikacji. Konstrukcja przelecia\u0142a oko\u0142o 7-8 km. Po drugiej udanej pr\u00f3bie z \u0142atwo\u015bci\u0105 przelecia\u0142 wi\u0119c nad polsk\u0105 stolic\u0105. Po locie Kuparentki nad Warszaw\u0105 przez wiele lat nie widziano \u017cadnego za\u0142ogowego balonu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 1821 r. Jordaki kupi\u0142 amfiteatr w stolicy i przez d\u0142ugi czas sam organizowa\u0142 program rozrywkowy. Kuparentko anga\u017cowa\u0142 do wyst\u0119p\u00f3w g\u0142\u00f3wnie linoskoczk\u00f3w i skoczk\u00f3w, a tak\u017ce organizowa\u0142 pokazy balon\u00f3w i fajerwerk\u00f3w. W 1852 r. m\u0119\u017cczyzna by\u0142 zmuszony zamkn\u0105\u0107 teatr z powodu trudnej sytuacji finansowej.<\/p>\n\n\n\n

Po tym wydarzeniu Jordaki w ko\u0144cu po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 swojej prawdziwej pasji \u2013 teatrowi lalkowemu. W ten spos\u00f3b Kuparentko sta\u0142 si\u0119 pierwszym, kt\u00f3ry stworzy\u0142 taki teatr oparty na popularnym i wysoko rozwini\u0119tym tureckim teatrze cieni. W lalkarstwie m\u0119\u017cczyzna wykorzystywa\u0142 swoje techniczne pasje do projektowania mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re porusza\u0142y lalkami. Metody te pozna\u0142 na wystawie wynalazk\u00f3w w Pary\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

Spektakle tego teatru podoba\u0142y si\u0119 wielu mieszka\u0144com Warszawy, bowiem by\u0142o to co\u015b nowego i niezwyk\u0142ego dla Polak\u00f3w. W niekt\u00f3rych przedstawieniach aktorzy u\u017cywali oko\u0142o kilkuset figurek z w\u0142asnymi mechanizmami, kt\u00f3re pozwala\u0142y im na \u0142atwe poruszanie si\u0119. W spektaklach Kuparentki animacja by\u0142a raczej mieszana. Na przyk\u0142ad aktorzy stosowali technik\u0119 animowania lalek r\u0119kami, a przy zastosowaniu okre\u015blonego mechanizmu lalki mia\u0142y powtarzaj\u0105cy si\u0119 kszta\u0142t, kt\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej tworzy\u0142 t\u0142o, a tak\u017ce imitowa\u0142 wra\u017cenie naturalnego ruchu scenografii. <\/p>\n\n\n\n

W latach 30. XIX wieku teatr Kuparentki wyje\u017cd\u017ca\u0142 na tourn\u00e9e do Odessy, Charkowa, Moskwy i kilku miast w Niemczech. Warto wspomnie\u0107, \u017ce Jordani zawsze prezentowa\u0142 swoje wynalazki podczas wyst\u0119p\u00f3w, p\u0142atnych pokaz\u00f3w i wystaw. <\/p>\n\n\n\n

Przez ca\u0142e swoje \u017cycie cz\u0142owiek ten zrobi\u0142 wiele dla rozwoju warszawskiego teatru, a tak\u017ce pozytywnie wp\u0142yn\u0105\u0142 na spos\u00f3b sp\u0119dzania wolnego czasu przez mieszka\u0144c\u00f3w. Jordani Kuparentko by\u0142 prawdziwym mistrzem marionetek, poniewa\u017c to by\u0142o zaj\u0119cie, kt\u00f3re sprawia\u0142o, \u017ce jego oczy p\u0142on\u0119\u0142y. Rumun, kt\u00f3ry wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia mieszka\u0142 w Warszawie, zmar\u0142 w 1844 roku. Zosta\u0142 pochowany w Warszawie na cmentarzu prawos\u0142awnym na Woli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla wielu os\u00f3b historia Jordakiego Kuparentki jest nieznana, pisze iwarsaw.eu. Z urodzenia Rumun, a z wyboru warszawiak, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 prawdziwym wynalazc\u0105 i lalkarzem. W tym artykule opowiemy wi\u0119cej o jego pracy.  Pochodzenie Jordaki Kuparentko urodzi\u0142 si\u0119 w 1784 roku w szlacheckiej rodzinie w pobli\u017cu rumu\u0144skiego miasta Jassy. Wiadomo, \u017ce gdy mia\u0142 pi\u0119tna\u015bcie lat, w […]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":15193,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4823],"tags":[7494,7493,7491,6089,7492,5642,6092,5723,6088,6090],"moimportance":[35],"motype":[4828],"moformat":[88],"class_list":["post-15442","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-innovator","tag-glowna-dzialalnosc","tag-historia-jordakiego-kuparentki","tag-historia-warszawskiego-lalkarza-jordaki-kuparentki","tag-historia-wynalazkow-w-warszawie","tag-jordaki-kuparentko","tag-slawni-ludzie","tag-technologii-w-warszawie","tag-warszawscy-naukowcy","tag-wynalazcy-warszawy","tag-wynalazki-dla-swiata","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","motype-eternal","moformat-copywriting"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15446,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15442\/revisions\/15446"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15442"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=15442"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=15442"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=15442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}