{"id":14500,"date":"2024-03-30T20:37:23","date_gmt":"2024-03-30T19:37:23","guid":{"rendered":"https:\/\/iwarsaw.eu\/?p=14500"},"modified":"2024-03-30T20:37:36","modified_gmt":"2024-03-30T19:37:36","slug":"jak-wybuchla-epidemia-dzumy-w-warszawie-w-ubieglym-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/eternal-jak-wybuchla-epidemia-dzumy-w-warszawie-w-ubieglym-wieku","title":{"rendered":"Jak wybuch\u0142a epidemia d\u017cumy w Warszawie w ubieg\u0142ym wieku"},"content":{"rendered":"\n

Na pocz\u0105tku XVIII wieku d\u017cuma zacz\u0119\u0142a rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 po ca\u0142ej Europie. Epidemia ta by\u0142a znacznie bardziej globalna ni\u017c ta, kt\u00f3ra spustoszy\u0142a ziemie polskie podczas \u015bredniowiecznej Czarnej \u015amierci, pisze strona iwarsaw.eu<\/a>. Poch\u0142on\u0119\u0142a ona wiele os\u00f3b. W tym artykule opowiemy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o tym, jak Warszawa walczy\u0142a z t\u0105 straszn\u0105 chorob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Rozprzestrzenianie si\u0119 <\/h2>\n\n\n\n

W tym okresie d\u017cuma rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na wielu ziemiach polskich, w tym w stolicy. W rezultacie Warszawa zosta\u0142a przekszta\u0142cona z miasta licz\u0105cego czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w w dziesi\u0119ciotysi\u0119czne miasteczko. W zwi\u0105zku z szybkim rozwojem choroby w mie\u015bcie zosta\u0142o utworzone nowe stanowisko – burmistrza powietrznego. Jego zadaniem by\u0142o organizowanie usuwania zw\u0142ok i poch\u00f3wku zmar\u0142ych, opieka nad chorymi, izolowanie zara\u017conych, organizowanie osobnych kuchni dla chorych oraz dystrybucja \u017cywno\u015bci i lek\u00f3w. Dba\u0142 r\u00f3wnie\u017c o to, by mieszka\u0144cy Warszawy nie wpuszczali chorych do swoich dom\u00f3w, a stare ubrania nie by\u0142y sprzedawane na bazarach. Zmar\u0142ych chowali ludzie ubrani w niebiesko-czerwone peleryny z czarnym krzy\u017cem na piersi.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z epidemi\u0105 z Warszawy zostali wysiedleni wszyscy \u017cebracy i prostytutki, poniewa\u017c w\u0142adze uwa\u017ca\u0142y, \u017ce to w\u0142a\u015bnie te osoby s\u0105 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em szybkiego rozprzestrzeniania si\u0119 choroby. Zara\u017ceni zostali odizolowani w osobnym miejscu, gdzie dostarczano im \u017cywno\u015b\u0107 i wszystkie niezb\u0119dne rzeczy. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, zrobiono wszystko, co mo\u017cliwe, aby zapobiec kontaktowi mi\u0119dzy chorymi a zdrowymi lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n

Granice <\/h2>\n\n\n\n

Kiedy nowa fala d\u017cumy dotar\u0142a do stolicy w XVIII wieku, marsza\u0142ek wielki koronny Stanis\u0142aw Lubomirski nakaza\u0142 budow\u0119 16-kilometrowego wa\u0142u sanitarnego z fos\u0105 wok\u00f3\u0142 Warszawy. Pomog\u0142o to zapobiec szybkiemu rozprzestrzenianiu si\u0119 choroby. <\/p>\n\n\n\n

Gwa\u0142towny rozw\u00f3j d\u017cumy doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce na obrze\u017cach Warszawy nie by\u0142o ju\u017c miejsc do poch\u00f3wku. \u00d3wczesne w\u0142adze wpad\u0142y wi\u0119c na pomys\u0142 przeniesienia mieszka\u0144c\u00f3w miasta do klasztoru w Jasnej G\u00f3rze, poniewa\u017c Polacy wierzyli, \u017ce B\u00f3g uchroni ich przed t\u0105 straszn\u0105 chorob\u0105. Opr\u00f3cz tego, \u017ce wielu mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy przenios\u0142o si\u0119 tam, co roku odbywa\u0142a si\u0119 pielgrzymka ze stolicy do tego klasztoru. <\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, Warszawa zmieni\u0142a si\u0119 dramatycznie podczas wybuchu d\u017cumy. Mniej zamo\u017cni ludzie zostali zmuszeni do przeniesienia si\u0119 do las\u00f3w i zaro\u015bli wok\u00f3\u0142 stolicy. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w zaopatrzy\u0142o si\u0119 w wod\u0119 i \u017cywno\u015b\u0107, a nast\u0119pnie zabarykadowa\u0142o si\u0119 w swoich domach. Warszawskie klasztory zamkn\u0119\u0142y swoje bramy dla odwiedzaj\u0105cych. <\/p>\n\n\n\n

W przededniu epidemii w stolicy mieszka\u0142o 39 000 os\u00f3b, a pod koniec epidemii w Warszawie pozosta\u0142o oko\u0142o 10 000 os\u00f3b. Nie by\u0142o jak pochowa\u0107 zmar\u0142ych, wi\u0119c wywo\u017cono ich na Br\u00f3dno. Straszliwe skutki d\u017cumy zmusi\u0142y w\u0142adze do poszukiwania skuteczniejszych \u015brodk\u00f3w ochrony przed epidemiami. <\/p>\n\n\n\n

W XIX wieku w Warszawie wybuch\u0142a cholera. Prawdopodobnie jej przyczyn\u0105 byli \u017co\u0142nierze bior\u0105cy udzia\u0142 w powstaniu listopadowym. W 1866 roku powo\u0142ano w stolicy komitet do walki z choler\u0105. Instytucja ta zajmowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie opracowywaniem metod przeciwdzia\u0142ania epidemii. Gdy pod koniec I wojny \u015bwiatowej cholera odchodzi\u0142a w niepami\u0119\u0107, \u015bwiat zaatakowa\u0142a najbardziej \u015bmierciono\u015bna pandemia naszych czas\u00f3w – grypa hiszpanka. Pocz\u0105tkowo chorobie tej nie po\u015bwi\u0119cano zbyt wiele uwagi, poniewa\u017c pierwsze strony gazet wype\u0142nione by\u0142y informacjami z frontu I wojny \u015bwiatowej. Wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119cano chorobom takim jak ospa, polio i syfilis. W 1918 roku w Warszawie pojawi\u0142a si\u0119 grypa hiszpanka. Pacjenci do\u015bwiadczali powik\u0142a\u0144, zapalenia i obrz\u0119ku p\u0142uc, kt\u00f3re prowadzi\u0142y do \u015bmierci. Niestety nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne dokumenty z Warszawy z tego okresu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zagin\u0119\u0142a lub zosta\u0142a zniszczona podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Co dekad\u0119 w Polsce pojawia\u0142y si\u0119 nowe choroby, w tym gru\u017alica, b\u0142onica i polio. Dzi\u0119ki pojawieniu si\u0119 szczepionek i antybiotyk\u00f3w wszystkie epidemie zosta\u0142y opanowane.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XVIII wieku d\u017cuma zacz\u0119\u0142a rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 po ca\u0142ej Europie. Epidemia ta by\u0142a znacznie bardziej globalna ni\u017c ta, kt\u00f3ra spustoszy\u0142a ziemie polskie podczas \u015bredniowiecznej Czarnej \u015amierci, pisze strona iwarsaw.eu. Poch\u0142on\u0119\u0142a ona wiele os\u00f3b. W tym artykule opowiemy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o tym, jak Warszawa walczy\u0142a z t\u0105 straszn\u0105 chorob\u0105. Rozprzestrzenianie si\u0119  W tym okresie d\u017cuma […]<\/p>\n","protected":false},"author":310,"featured_media":14411,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4821],"tags":[6835,5691,5689,6833,6832,5688,6149,5642,6834,6164],"motype":[4828],"moformat":[88],"moimportance":[35],"class_list":["post-14500","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-healthy","tag-epidemia","tag-epidemia-cholery-w-warszawie","tag-epidemia-dzumy","tag-epidemia-dzumy-w-warszawie","tag-jak-wybuchla-epidemia-dzumy-w-warszawie-w-ubieglym-wieku","tag-ksiazki-o-epidemiach-w-warszawie","tag-medycyny-w-warszawie","tag-slawni-ludzie","tag-stanislaw-lubomirski","tag-znani-warszawski-lekarze-2","motype-eternal","moformat-copywriting","moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/310"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14500"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14504,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14500\/revisions\/14504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14500"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=14500"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=14500"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwarsaw.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=14500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}